- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
একাদশ শ্ৰেণীৰ তৰ্কবিজ্ঞান পঞ্চম অধ্যায়
বচনৰ আধুনিক শ্ৰেণী বিভাজন
Modern Classification of Propositions
Class XI Logic & Philosophy Unit-5
- অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰঃ-
(i) কোনটো এক বিধেয়কযুক্ত সাধাৰণ বচন? HS- 2018
(ক) সিংহ আছে
(খ) কিছুমান নহয় দার্শনিক
(গ) কোনো বস্তু স্থায়ী নহয়
(ঘ) কোনো মানুহ নহয় দেৱদূত।
উত্তৰঃ- (ক) সিংহ আছে।
(ii) নিম্নোক্ত কোনটোৰ দ্বাৰা কোনো বচনৰ গুণ নিৰ্দ্ধাৰণ কৰা হয়? HS- 2015
(ক) উদ্দেশ্য (খ) বিধেয়
(গ) সংযোজক (ঘ) উদ্দেশ্য আৰু বিধেয় উভয়ে
উত্তৰঃ-
(iii) বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি বচন কেইপ্ৰকাৰৰ? HS- 2016
উত্তৰঃ- তিনি প্ৰকাৰৰ।
(iv) ‘প্ৰত্যেকটো তৰ্কীয়’ সংযোজক দুটা আৰু দুটা কেৱল দুটা বচনহে সংযোগ কৰে—উক্তিটো সঁচানে?
উত্তৰঃ-সঁচা।
(v) যি বচনত এটা মাথোন উক্তি থাকে, সেই বচনটোৰ নাম লিখা?
উত্তৰঃ-সৰল বচন।
(vi) যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ?
উত্তৰঃ-চাৰি প্ৰকাৰৰ।
(vii) যি বচনত দুটা বা ততোধিক সৰল উক্তি থাকে, সেই বচনটোৰ নাম কি?
উত্তৰঃ-যৌগিক বচন।
(viii) আধুনিক তর্কবিজ্ঞানীসকলে কি কি কথাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বচনৰ শ্রেণী বিভাজন কৰিছে।
উত্তৰঃ-বচনৰ অৰ্থ আৰু সংজ্ঞা।
(ix) বৈকল্পিক বচন আৰু বিয়োজক বচনৰ মাজত পাৰ্থক্য আছেনে?
উত্তৰঃ-আছে।
(x) আধুনিক তর্কবিজ্ঞানত এটা মাত্ৰ শব্দই এটা বচন গঠন কৰিব পাৰেনে?
উত্তৰঃ-পাৰে।
(xi) মিশ্ৰনীতি অনুসৰি বচনৰ শ্ৰেণী বিভাজন আধুনিক তর্কবিজ্ঞানীয়ে সমর্থন কৰেনে?
উত্তৰঃ-কৰে।
(xii) বৈকল্পিক বচনত অথবা শব্দটো অভিব্যাপী/ঐকান্তিক অৰ্থত লোৱা হয়।
উত্তৰঃ-ঐকান্তিক।
(xiii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ আদৰ্শ বচন আধুনিক তর্কবিজ্ঞানে গ্ৰহণ কৰেনে?
উত্তৰঃ-নকৰে।
(xiv) আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ?
উত্তৰঃ-চাৰি প্ৰকাৰৰ
- সৰল বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি বচনে এটা শ্ৰেণী তথ্যৰ অস্তিত্ব সম্পর্কে প্রকাশ কৰে তাকেই সৰল বচন বোলে।
- যৌগিক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া।
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোগ কৰি একক ৰূপত যি বচন গঠন কৰা হয় তাকে যৌগিক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
- সংযোজক বচনৰ এটি উদাহৰণ দিয়া?
উত্তৰঃ-জুবিন এজন সংগীতকাৰ আৰু অভিনয় শিল্পী। (Zubben is a singer
and an actor). - উদ্দেশ্যবিহীন বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি সৰল বচনত উদ্দেশ্য পদটো উল্লেখ নাথাকে তাকে উদ্দেশ্যবিহীন বচন
বোলে। - বাক্য আৰু বচনৰ মাজত থকা দুটা পার্থক্য লিখা? HS- 2018 নম্বৰ-2
উত্তৰঃ-(i) বিভিন্ন শব্দৰ সমষ্টিয়েই বাক্য আনহাতে বচন হৈছে পদৰ সমষ্টি।
(ii) বাক্যত অনির্দিষ্ট অংশ থাকে কিন্তু বচনত তিনিটা অংশ থাকে। - পার্থক্য লিখা— HS- 2013 নম্বৰ-2
উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন আৰু শ্ৰেণীসদস্যতা বচন।
উত্তৰঃ-(i) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচনত উদ্দেশ্য সম্পর্কে বিধেয়কে কোনো গুণক নিৰ্দেশ কৰে। কিন্তু শ্ৰেণী সদস্যতা বচনত এজন ব্যক্তি বা বস্তুক এটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত স্বীকাৰ কৰা হয়। - (ii) উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচনৰ উদ্দেশ্যটো শ্ৰেণী বা জাতি অথবা ব্যক্তি বস্তু বা যিকোনো হ’ব পাৰে। কিন্তু শ্রেণী-সদস্যতা বচনৰ উদ্দেশ্যটো এটা বস্তু বা এজন ব্যক্তিহে হ’ব পাৰে?
- সংযোজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-দুটা বা ততোধিক বচনক ‘আৰু’ সংযোজকৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকে সংযোজক বচন বোলে।
- যৌগিক বচন আৰু সাধাৰণ বচনৰ পাৰ্থক্য লিখা?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচনত উপাদান বচনক সংযোগ কৰাতকৈ ‘আৰু’, নাইবা, অদিছন্দ যোজক থাকে কিন্তু সাধাৰণ বচনত নাথাকে।
- তাৎপর্যমূলক বা আনুমানিক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- তাৎপর্যমূলক বচন হ’ল এক প্ৰকাৰৰ যৌগিক বচন, যিটোত এটা উপাদান বচনে আনটো নির্দেশ কৰে, য’ত উপাদান কেইটাক ‘যদি-তেন্তে’ৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয়।
- উদ্দেশ্য-বিধেয় আকাৰৰ বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ-উদিদেশ্য-বিধেয় আকাৰ বচন হ’ল একপ্ৰকাৰৰ সৰল বচন য’ত দুই বা ততোধিক উপাদানৰ মাজত সম্বন্ধ স্থাপন কৰা হয়।
- বিয়োজক বচন কাক বোলে?
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক বা, অথবা, নাইবা আদি শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হয় তাক বিয়োজক বচন বোলে। এই বচনবোৰ অভিব্যাপী অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়।
- আধুনিক বচনৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰা?
উত্তৰঃ-(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - উদাহৰণসহ নিষ্ক্ৰিাৰ্থক বচনৰ সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013
উত্তৰঃ- যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল যদি তেন্তে শব্দৰ সহায়ত সংযোগ কৰি নি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ দিয়ে তেন্তে মাটি ভিজিব।
- বচনৰ আধুনিক শ্রেণী বিভাজন অনুসৰি সৰল বচনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰি প্ৰতিটোৰে একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া? HS- 2015
উত্তৰঃ- সৰল বচনৰ ভাগবোৰ হ’ল-
(i) উদ্দেশ্যবিহীন বচন— উদাহৰণ : জুই, বাঃ, বাঃ
(ii) উদ্দেশ্য—বিধেয় আকাৰৰ বচন— যেনে : জুবিন নহয় সংগীত শিল্পী
(iii) সম্বন্ধাত্মক বচন। যেনে : মেকুৰীয়ে মাছ ভাল পায়।
(iv) শ্রেণী সদস্যতামূলক বচন। যেনে : অশোক এজন ৰজা আছিল।
- আধুনিক তর্কবিজ্ঞান মতে বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ-তিনি প্ৰকাৰৰ-
(ক) সৰল বচন
(খ) যৌগিক বচন
(গ) সাধাৰণ বচন। - সৰল বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- চাৰি প্ৰকাৰৰ —
(ক) উদ্দেশ্যবিহীন বচন
(খ) উদ্দেশ্য- বিধেয় বচন
(গ) সম্বন্ধাত্মক বচন
(ঘ) শ্রেণী- সদস্যতা বচন। - যৌগিক বচন কেইপ্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- যৌগিক বচন চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(ক) সংযোজক বচন
(খ) নিহিতার্থক বচন
(গ) বিয়োজক বচন
(ঘ) বৈকল্পিক বচন। - সাধাৰণ বচন কেই প্ৰকাৰৰ কি কি?
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচন তিনি প্ৰকাৰৰ—
(ক) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন
(খ) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন
(গ) শ্ৰেণীসমূহৰ সম্বন্ধসূচক সাধাৰণ বচন। - সাধাৰণ বচন কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া? HS- 2013 নম্বৰ-4
উত্তৰঃ- যি বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব নাই সকলো বস্তু সম্পৰ্কত কোনো গুণ বা ধৰ্মক স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা নাইবা দুটা শ্ৰেণীৰ মাজৰ সম্বন্ধ প্রকাশ কৰা হয় তাকেই সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— (ক) গঁড় আছে (খ) সকলো বস্তু পৰিৱৰ্তনশীল।
- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ বৰ্ণনা কৰা? HS- 2014 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- সাধাৰণ বচনৰ বিভিন্ন ভাগবোৰ হ’ল—
(i) অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত কোনো বস্তুৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ বা অস্বীকাৰ কৰা হয় তাক অস্তিত্বমূলক সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে : বাঘ আছে।
(ii) এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত এই জগতৰ সকলো বস্তু সম্পর্কে কোনো গুণ বা ধৰ্মত স্বীকাৰ অস্বীকাৰ কৰা হয় তাকে এক বিধেয়যুক্ত সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— সকলো বস্তু গতিশীল।
(iii) শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন : যি সাধাৰণ বচনত দুটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ মাজত সার্বিক বা আংশিক অন্তর্ভুক্তি বা বহিষ্কৰণ সম্পৰ্ক প্ৰকাশিত হয় তাক শ্ৰেণী সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ বচন বোলে। যেনে— কোনো মানুহ নহয় পূৰ্ণ।
- যৌগিক বচন কি? ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উজাহৰণৰ সৈতে সংজ্ঞা দিয়া? HS- 2013, 2016, 2012 নম্বৰ-5
উত্তৰঃ- দুই বা ততোধিক সৰল বচনক সংযোজন কৰি যি এক নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই যৌগিক বচন বোলে। ইয়াৰ চাৰিটা ভাগ হ’ল—
(i) সংযোজক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনক আৰু ‘কিন্তু’ শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই সংযোজক বচন বোলে। যেনে— সীতা আৰু গীতা ভাল শিক্ষার্থী।
(ii) নিহিতার্থক বচন : যি যৌগিক বচনত দুটা সৰল বচনত ‘যদি-তেন্তে শব্দৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰি যি নতুন বচন গঠন কৰা হয় তাকেই নিহিতার্থক বচন বোলে। যেনে— যদি বৰষুণ হয় তেন্তে মাটি জিকিব।
(iii) বিয়োজক বচন : যদি দুটা সৰল বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, নাইবা’ আদিৰে সংযোগ কৰি অভিব্যাপী অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তেতিয়া তাক বিয়োজক বচন বোলে। যেনে— তুমি মাছ খোৱা নাইবা মাংস খোৱা।
(iv) বৈকল্পিক বচন : যি যৌগিক বচনক ‘বা’, ‘অথবা’, ‘নাইবা’ আদি শব্দৰে দুটা সৰল বচনক সংযোগ কৰি ঐকান্তিক অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা হয় তাকেই বৈকল্পিক বচন বোলে। যেনে—খেলখনত ভাৰত অথবা পাকিস্তান জিকিব।
Sheykhul Alom Ahmed
PGT, Logic & Philosophy
HN Seminary HSS, Bagribari, dhubri
M-7002893245.
Axom Vidhyalay Hub 
Leave a comment